Czy farmy wiatrowe wpływają na przyrodę, zmieniają krajobraz i jak wyglądają nocą? To pytania, które pojawiają się wśród mieszkańców, gdy w ich gminie zaczyna się rozmowa o inwestycjach wiatrowych. Choć wiele obaw wynika z naturalnej troski o najbliższe otoczenie, w praktyce większość z tych kwestii podlega szczegółowym analizom i jasno określonym procedurom prawnym.
Rozmowa o wiatrakach bardzo szybko schodzi z poziomu ogólnych haseł o energii odnawialnej na konkretne sprawy codziennego życia. Jednym z pierwszych tematów jest wpływ inwestycji na zwierzęta, a w szczególności na ptaki i nietoperze. Wbrew obiegowym opiniom nie jest on oceniany „na oko” ani na podstawie pojedynczych przypadków. Każda farma wiatrowa musi przejść pełną ocenę oddziaływania na środowisko, która obejmuje m.in. obserwacje przyrodnicze, analizę tras przelotów ptaków, identyfikację gatunków i populacji, lokalizację siedlisk i żerowisk oraz aktywności innych zwierząt w danym obszarze.
Jak podkreślają eksperci, kluczowe znaczenie ma to, że kontrola nie kończy się na etapie wydania decyzji. „W wielu przypadkach inwestorzy są zobowiązani do prowadzenia monitoringu także po uruchomieniu farmy oraz jeżeli to jest konieczne, do podejmowania działań ograniczających jej wpływ na środowisko. Przykładem mogą być czasowe wyłączenia turbin w okolicy zmroku, kiedy nietoperze są aktywne w jej okolicy” – wskazuje Arkadiusz Dyjakon z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Jak dodaje, nadzór nad tym procesem sprawuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, która może nakładać konkretne obowiązki na inwestora.
Drugim wątkiem, który regularnie wraca w lokalnych dyskusjach, jest krajobraz. To temat szczególnie wrażliwy, bo każdy odbiera przestrzeń wokół siebie inaczej. Jednocześnie – jak zwracają uwagę samorządowcy i urbaniści – nie oznacza to dowolności w lokalizacji inwestycji. Elektrowni wiatrowej nie można postawić w dowolnym miejscu. Konieczne jest uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a mieszkańcy mają prawo uczestniczyć w konsultacjach i zgłaszać swoje uwagi.
„Krajobraz to kwestia emocji, ale decyzje w tej sprawie podejmowane są w oparciu o konkretne procedury planistyczne. Mieszkańcy mają realny wpływ na to, jak takie inwestycje są lokalizowane. Bardzo ważna jest jednak tutaj umiejętność obiektywnej oceny jej wyglądu na tle innych urządzeń czy obiektów, tu przykładem mogą być słupy energetyczne i linie wysokiego napięcia, które od wielu lat także znajdują się w przestrzeni przyrodniczej, a są przez nas tak naprawdę już niezauważane i w pełni akceptowane” – podkreśla Dyjakon.
Kolejną często poruszaną kwestią są światła nocne. Mieszkańcy zastanawiają się, czy turbiny będą stale widoczne po zmroku i czy zmienią charakter okolicy. Także w tym przypadku nie ma miejsca na uznaniowość. Oznakowanie wynika z przepisów bezpieczeństwa lotniczego i podlega zgłoszeniu do Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Sposób i intensywność oświetlenia są określone formalnie, a inwestor nie może dowolnie decydować o ich zastosowaniu.
Cały proces inwestycyjny nadzorowany jest przez kilka instytucji. Samorząd prowadzi procedurę planistyczną, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ocenia wpływ inwestycji na środowisko, a Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska rozpatruje ewentualne odwołania. Z kolei kwestie związane z oznakowaniem i bezpieczeństwem lotniczym pozostają w gestii Urzędu Lotnictwa Cywilnego.
Jak zauważa prof. Dyjakon, w dyskusji o farmach wiatrowych warto oddzielać obawy od faktów. „Najwięcej emocji budzą zwykle przyroda, krajobraz i wpływ na codzienne życie mieszkańców. Tymczasem każda z tych kwestii podlega ocenie w konkretnych procedurach. Dlatego najważniejsze pytanie brzmi nie, co ktoś słyszał, tylko jakie są wyniki badań i jakie warunki zostały nałożone na inwestora” – mówi ekspert.
Z tej perspektywy lokalna debata o wiatrakach nabiera innego charakteru. Wątpliwości mieszkańców są naturalne i należy o nich rozmawiać, ale – jak podkreślają specjaliści – najlepiej rozstrzygać je w oparciu o dane, dokumentację i decyzje instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo oraz ochronę środowiska.
Filtry